Mijn lieve opa Brand is begraven…

Over de doden niets dan goeds… Je hoort die uitspraak wel eens. Alsof iedereen automatisch mild(er) oordeelt over het leven van een persoon nadat hij of zij is overleden. Ik geloof dat niet. Ik heb mensen ontmoet die nog steeds boos zijn en wrok koesteren naar mensen die, soms al jaren, overleden zijn. Hoe anders was het vandaag. Mijn opa is afgelopen vrijdag overleden en vandaag was de begrafenis en dankdienst. Hoe hij werd herdacht door zijn kinderen en kleinkinderen was bijzonder.

Een begrafenis is typisch he? Het ontmoeten van ooms, tantes, neven en nichten die je soms al vele jaren niet hebt gezien. Vandaag was ik echt blij sommige ‘oude bekenden’ weer te zien. Maar enthousiast op ze reageren en bijpraten is niet helemaal gepast. Omdat we natuurlijk bij elkaar zijn voor een verdrietige gebeurtenis. Afscheid van een geliefde. Of in ieder geval familie. Voor mij was opa een geliefde. Zeker. Hij heeft heel veel voor mij betekend en was een echt voorbeeld op verschillende terreinen. Al was hij vast niet volmaakt, als opa in mijn jeugdjaren kwam hij toch vrij dicht in de buurt.

We waren al op tijd bij de kerk. Na het handen schudden, kort praten met neven en nichten, (‘wat ben je groot geworden’ of juist ‘je bent he-le-maal niets veranderd’) was het tijd om naar buiten te gaan. Opa werd naar binnen gebracht. Gevolgd door oma en ‘de kinderen’ waaronder natuurlijk mijn vader. Die vandaag vooral de oudste zoon was. Oma was zo verdrietig en het was aangrijpend om dat te zien. Zij en opa waren 63 jaar getrouwd. En hoe… Daarover zou in de dienst nog veel worden gezegd.

Koffie, brood, gebed, zachtjes kletsen met elkaar en wie wilde kon nog een laatste keer ‘bij opa kijken’ en afscheid nemen voordat de kist zou sluiten en we hem op aarde niet meer konden zien. En toen was het tijd voor de dienst.

Het was fijn dat er een mooie groep mensen naar de herdenking en dankdienst van opa was gekomen. Sommige kende ik, velen niet. Maar allemaal ‘hadden ze iets’ met opa. En daarom waren ze hier. Na een lied (opa en oma hadden alle liederen samen van tevoren uitgezocht’) volgde een dienst vol samenzang en indrukwekkende woorden.

Het was bijzonder hoe drie typerende eigenschappen van opa in elke speech weer werden genoemd. Of het nou een kind, kleinkind of de dominee was. Opa stond bij iedereen bekend om dezelfde opvallende eigenschappen. Een man uit één stuk dus.

  1. Zorgzame Liefde voor oma

  2. Onvoorwaardelijke liefde en gebed voor zijn gezin en familie

  3. Liefde voor God en het volk Israel

Bij elke speech en elk lied werd ik trotser op mijn opa. De man heeft indruk gemaakt. En niet alleen op mij. Hij heeft mij beïnvloed en talloze herinneringen aan zijn opmerkingen, lessen, humor en de dingen die we samen hebben gedaan toen ik jong(er) was.

Tot mijn 25e ongeveer waren mijn opa en oma de meest invloedrijke volwassenen in mijn leven, naast mijn ouders. Ik heb vele vakanties bij ze gelogeerd en ook tijdens mijn middelbare schooltijd was ik elke week een middag bij ze te vinden. Samen eten, kletsen over alles en altijd hadden ze interesse. Een warm tweede thuis voor me. Zij waren ook degenen die me vertelden over God, de Bijbel en bij hen heb ik gezien wat bidden is. Vaak zelfs… Steeds weer kwamen alle namen van al hun kinderen en kleinkinderen voorbij. Niemand uitgezonderd. Zij waren de eersten die ik vertelde van mijn bekering.

Opa zei toen trots dat ik nu niet alleen zijn kleinzoon was, maar ook zijn nieuwe broertje. Dat raakte me.

De afgelopen jaren heb ik opa en oma veel minder vaak gezien. De drukte van het volwassen leven met alles wat daarbij hoort, een jong gezin, werk, kerk en noem maar op… Ik weet dat oma en opa me best wel hebben gemist. Maar als ik ze dan weer tegen kwam zeiden ze ‘we denken aan je, we zijn trots op je, je bent in ons hart’. En dat terwijl ik me standaard ergens schuldig voelde naar hen. Juist omdat zo zoveel voor me hebben gedaan.

Twee weken geleden lag opa nog in het ziekenhuis. Ik ben bij hem geweest. En hij reageerde weer zo lief en zei: ‘och, jochie, wat fijn dat je er bent. Dat is nou de mooiste verrassing van vandaag’. Een dikke knuffel en paar kussen later waren we als vanouds aan het bijpraten. Over zijn passies. Oma, (klein)kinderen, Geloof in God, Israel… Het kwam allemaal voorbij in dat half uurtje aan zijn bed.

Uiteindelijk hebben we afgesloten met gebed. Dit keer mijn handen om zijn handen. Gebeden om rust, vrede en vertrouwen (iets dat hij sowieso wel uitstraalde). Voor oma. En ik heb, met opa, God gedankt voor het voorbeeld van zo’n opa. Zijn getuigenis, humor, liefde en zorgzaamheid. Ik zal hem nooit vergeten. Ik was ontroerd na het amen.

‘Ik kom snel weer opa’zei ik.
‘Dat is goed jochie, tot dan’ zei opa.